Dit item geeft een handreiking om een Bachkoraal harmonisch te analyseren.
Algemene info over Bachkoralen: Bachkoraal.
Voorbeeld: BWV 248/12 Brich an du schönes Morgenlicht (Weihnachtsoratorium).
PDF: bachkoraal 9.pdf JPG: bachkoraal 9.jpg.
Je vindt het koraal met soundclips per regel via de volgende link:
https://skole.nl/index.php/en/bach-koralen-bach-chorales
In het algemeen volgt het harmonisch ritme van een Bachkoraal de puls of tel (kwartnoot). Zie ook Harmonisch ritme.
Werkwijze
Print het koraal, pak alvast een potlood en een gum.
We werken met akkoordsymbolen (boven het systeem), trappenbecijfering (onder het systeem), haakjes () om “versieringstonen” te markeren en afkortingen om “versieringstonen” te benoemen. Zie ook Versieringstonen.
-
Beluister het koraal aandachtig enkele malen in zijn geheel en speel minimaal de buitenstemmen van het koraal (S en B) op een klavierinstrument. (Dit is geen tijdverspilling, maar een goede muzikale gewoonte…).
-
Beluister het koraal aandachtig regel voor regel en let daarbij op:
a. de afronding van elke regel; er is sprake van een vorm van cadensering. Verschillende soorten daarvan zijn er mogelijk (zie ook Cadens en de verwijzing naar diverse cadenstypen).
b. de akkoorden onder elke fermate; deze vormen het harmonische raamwerk van het koraal. Schrijf de akkoordsymbolen alvast boven de fermates.
c. harmonische functies: luister en bepaal per regel hoe elk akkoord onder een fermate wordt bereikt. Hoor je op de fermate een T(onica), een D(ominant) of misschien nog iets anders?
d. het gebruik van “versieringstonen”; zet deze desnoods tussen “haakjes” (). (Regelmatig lukt het niet om echt alle “versieringstonen” eenduidig te benoemen, dat is geen ramp maar een gevolg van deze theoretische denkwijze. Bij Versieringstonen wordt dat toegelicht.
-
Lokaliseer karakteristieke (continuo)-“lijntjes” (stembewegingen) boven bastonen, zoals 4-3, 7-6, 6-5, 9-8, maar ook de minder gangbare 2-3 met stapsgewijs dalende bas…
-
De toevallige voortekens zijn een aanknopingspunt om te ontdekken hoe er wordt bewogen tussen verschillende toonsoorten. Werk bij modulaties met twee regels trapcijfers (één voor de uitgangstoonsoort en één voor de doeltoonsoort) en geef aan welk akkoord als spilakkoord beschouwd kan worden (bijvoorbeeld I in G majeur = IV in D majeur).
-
Bij trappenbecijfering is het een goede gewoonte eerst te kijken naar het einde van elke regel: “waar gaan we naar toe?” en ook “waar komen we vandaan?”